Utrechtse Heuvelrug bouwt duurzame werf en gemeentekantoor

‘We zijn heel blij dat we bij de bouw van ons duurzame gemeentekantoor en de gemeentewerf in Doorn vanaf de tekentafel alle partijen hebben betrokken,' zegt Lenny Putman, beleidsmedewerker Duurzaamheid bij de gemeente Utrechtse Heuvelrug. ‘Door alle relevante partijen in de ontwerpfase te betrekken, van architect tot gebruikers en beheerders, was het mogelijk om een tot een goed integraal ontwerp te komen dat in zijn basis al duurzaam is.'

Een goede architect met creatieve oplossingen vond ze daarbij cruciaal. Putman: ‘Je bent soms bezig met pionierswerk. Dan heb je iemand nodig die er lol in heeft om out of the box te denken. ‘De bevolking van de Utrechtse Heuvelrug heeft gekozen voor een gemeentekantoor met een rustieke uitstraling. Dat betekent ook een rustiek dak. Maar op het dak moesten ook allemaal duurzame toepassingen als zonnepanelen komen en alle installaties, zoals de ventilatie, komen ook uit bovenop het dak. De architect van Inbo had er erg veel lol in om hier zijn tanden in te zetten. Je ziet nu alleen het rustieke dak.' Ook de louvre luiken zorgen voor een rustieke uitstraling en voor zonwering, isolatie en minder lichtuitstraling naar buiten als je 's avonds werkt.

Het is mogelijk
Putman: ‘We willen zo duurzaam mogelijk bouwen, omdat we als koploper ernaar streven een klimaatneutrale organisatie te zijn. Daarnaast vragen we zelf als gemeente aan nieuwe bouwinitiatieven om duurzaam te bouwen. Hiermee willen we laten zien: het  is mogelijk!' Voor het gemeentekantoor is de schop net de grond ingegaan, de oplevering is in het voorjaar van 2013. De gemeentewerf is net opgeleverd.

Zuinig met energie
De score van beide panden is bijzonder hoog qua energiezuinigheid. ‘Het gemeentekantoor krijgt een 58% lager energieverbruik dan het bouwbesluit voorschrijft en haalt het Greencalc A-label. Dat komt voor een groot deel door een open warmte-koude-opslag  die zorgt voor koeling en verwarming via een klimaatplatfond en de uitstekende isolatie: zeer goede gevel isolatie, vloer en dakisolatie en we hebben driedubbel glas. Het feit dat  een deel van het kantoor ondergronds ligt helpt ook mee. De werf heeft ook een goede isolatie en een efficiënt verwarmingssysteem. Het wordt verwarmd met laag temperatuur vloerverwarming en een warmtepomp met een gesloten warmte-koude-opslag.'

Zuinig met water
Bijzonder in het gemeentekantoor is dat het opgevangen regenwater wordt gebruikt voor het doorspoelen van het toilet. Dat is redelijk uniek in Nederland. Ook wordt het regenwater gebruikt voor besproeiing van de tuin. Op de gemeentewerf wordt regenwater gebruikt voor besproeiing van het openbaar groen, gladheidsbestrijding en het wassen van auto's.

Uitgangspunt is de gebruiker
De gebruiker vormde een belangrijk uitgangspunt. Putman: ‘De gebruiker staat bij ons centraal, niet de techniek. In ons kantoor kunnen de ramen bijvoorbeeld gewoon open en we hebben gekozen voor een verwarming- en koelingsysteem dat door gebruikers zelf bijgesteld kan worden. Een goed duurzaam gebouw maakt duurzaam gebruik en beheer makkelijk en aantrekkelijk op een manier die past bij gebruikers, zonder gedrag af te dwingen die niet bij hen past. Ook de verlichting kan zelf geregeld worden. We hebben gekozen voor een lage basis verlichting en met de bureaulamp kan je zelf zorgen voor meer licht. Een belangrijke gebruiker is de schoonmaker: bij de keuze voor een duurzame lamp hebben we niet gekozen voor de variant met richeltjes. Dat is namelijk niet makkelijk voor de schoonmakers en een schoon gebouw is een gezond gebouw. We hebben nu even duurzame, maar gladde lamp.'

Duurzaam beheren
Duurzaam beheren hoort bij duurzaam bouwen. Putman: ‘Wat helpt is dat we van tevoren wisten wat we wilden, dan kun je je ideeën in de bouw verwerken. Zo willen we bijvoorbeeld in ons  gemeentekantoor meer afvalstromen gaan scheiden. Voor de verschillende afvalstromen komen nu de bakken op één punt op een afdeling, bij de pantry. Ook in de kelder is  rekening gehouden met de ruimte voor de verzamelcontainers voor de afvalstromen -plastic, gft, papier, restafval.'

Vervoer
Putman: `Vervoer is ook een belangrijke component. We gaan naar één kantoor voor iedereen. Nu zijn we verspreid over de gemeente ondergebracht. Dat scheelt zometeen heel wat heen en weer gereis. Onder ons gemeentehuis komt verder een grote fietskelder met douches en lockers. Dat is veel voordeliger en milieubewuster dan parkeerplekken. In de parkeergarage wordt al rekening gehouden met een aansluitpunt voor een elektrische auto.'

Een vleermuizenflat
In de nieuwbouw is veel rekening gehouden met de ecologie. Bij het gemeentekantoor komen vogelvides voor huismussen, speciale dakpannen voor gierzwaluws en een vleermuizenzolder. Op de werf zijn er vogelnestkastjes en vleermuizenflats. Ook heeft het werfkantoor een groen dak met inheemse grassoorten waarop veel insecten leven en het zorgt meteen voor waterretentie en een warmte-koudebuffer. Er is tenslotte groene verlichting die de natuur zo min mogelijk verstoort en er hangen vogelnestkastjes en een vleermuizenflat.