Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven?
Geeft u zich dan op voor de nieuwsbrief.



Wilde Stad Café belicht kansen voor groen in de provincie Utrecht

28/05/2018 - Op 24 mei vond het Wilde Stad Café plaats. Een bijzondere talkshow over groen in en om stedelijk gebied in de provincie Utrecht, met interviews, discussie, live muziek en groene poëzie. Tijdens het café werd de nieuwe Staat van Utrecht special 'Groen in en om de stad' gepresenteerd. Het programma bood verder inhoudelijke discussies over het nut van groen, bijvoorbeeld voor gezondheid, klimaatadaptatie, recreatie en een goed leefklimaat. En inzichten in de kansen voor het verbinden van natuur in de stad met natuur buiten de stad.

Wilde Stad Café belicht kansen voor groen in de provincie Utrecht

Een inhoudelijk verslag van deze middag.

Nieuwe special over ‘Groen in en om de stad’

Aanleiding voor het Wilde Stad Café vormde onder andere de nieuwe Staat van Utrecht special over ‘Groen in en om de stad’. Voor de special zijn gegevens verzameld van de 26 gemeenten in de provincie Utrecht. Gedeputeerde Mariëtte Pennarts presenteerde de special tijdens het café. ,,Deze speciale editie van de Staat van Utrecht kijkt vanuit verschillende perspectieven naar de staat van het groen in en om de Utrechtse gemeenten en laat verder zien wat het nut is van groen, bijvoorbeeld voor gezondheid, welzijn, klimaatadaptatie, recreatie en ecologie. Er had geen beter moment kunnen zijn voor deze special: we hebben net nieuwe gemeentecolleges, er liggen grote plannen om te bouwen in de provincie en het belang van een groene en gezonde leefomgeving staat hoog op de agenda’s. We zijn een mooie groene regio, maar daar moet je wel zuinig op zijn. De special bevat een schat aan informatie en cijfers en helpt om het gesprek aan te gaan en de juiste besluiten te nemen.’’ Lees hier meer over de special

De andere aanleiding voor het Wilde Stad Café is de film De Wilde  Stad, die vanaf 1 maart in de bioscopen draait en gaat over het ‘wilde leven’ in de stad.

Bijzonder leven in de stad

Tafelgasten: Hans Kruse (stadsecoloog, gemeente Utrecht) en Ignas van Schaick (filmmaker De Wilde Stad)

In de steden in Nederland leven heel veel dieren, meer dan wij denken of ons bewust van zijn. Ignas van Schaick heeft dit voor de stad Amsterdam in beeld gebracht in de film De Wilde Stad. ,,In een stad bepaalt de mens eigenlijk alles, omgeving, voeding en welke soorten er leven. De mens zorgt, bewust of onbewust, in de stad voor een omgeving die voor dieren heel aantrekkelijk is. In Amsterdam leven zo’n 10.000 soorten. De film heeft bijvoorbeeld veel aandacht voor de rat; in de stad Amsterdam leven evenveel ratten als mensen.”

Maar ook in Utrecht leven veel soorten. Hans Kruse is stadsecoloog en weet dat als geen ander. ,,Sommige soorten uit de film komen ook in Utrecht voor. De gierzwaluw bijvoorbeeld, dankzij vrijwilligers weten wij dat die ook in Utrecht voorkomen. Zij leven in en om gebouwen en broeden onder dakpannen en op kerktorens. In Utrecht is ook weleens een bever opgedoken. Dat is heel bijzonder! De bever doet het goed in Nederland, ze zijn met veel en zoeken dan naar nieuwe plekken. Zo kwam de bever via allerlei waterwegen uit in Leidsche Rijn. In Utrecht zitten verder ook ringslangen, bijvoorbeeld in de volkstuinen en in het Noorderpark, die komen ook verder de stad in via waterwegen. De slechtvalk broedt bijvoorbeeld op het provinciehuis, waar hij een handje wordt geholpen met een nestkast. Utrecht heeft veel te bieden, kerkhoven, water- en oevermilieus en parken zijn interessante plekken voor dieren.”

De waarde van groen in de stedelijke omgeving

​Tafelgasten: Lodewijk Hoekstra (oprichter NL Greenlabel) en Ton Dassen (Planbureau voor de Leefomgeving) 

Er is nog heel weinig bekend over wat de waarde is van groen in de stedelijke omgeving, dat is de grootste barrière om natuur in de stad toegepast te krijgen. Ton Dassen doet hier daarom onderzoek naar met het internationale onderzoeksprogramma Naturvation. ,, Veel mensen zijn bezig met stadstuinen, tegels uit de tuin halen, vlindertuinen, maar niemand weet eigenlijk wat dat echt waard is. De belangrijkste inzichten uit ons onderzoek zijn bijvoorbeeld dat groen leidt tot een hogere WOZ-waarde. Groene maatregelen worden daardoor niet beloond. De nationale overheid bepaalt de grondslagen voor ons belastingsysteem. Maar heel veel goede initiatieven komen van onderop. Misschien zouden we eens moeten nadenken over een andere berekening van de WOZ-waarde waarbij die initiatieven beloond kunnen worden.”
Lodewijk Hoekstra, oprichting van NL Greenlabel en actief met het verduurzamen en vergroenen van zo veel mogelijk plekken in Nederland mist een integrale visie. ,,Waar je ook zou kunnen beginnen is het definiëren van de kwaliteit van de leefomgeving. Wat mist is een integrale visie op duurzaamheid. Dat kwamen we ook in de buitenruimte tegen. Ook planten kunnen bijvoorbeeld een ongewenste ecologische voetafdruk hebben. Bij het inrichten van die buitenruime zou je alles moeten meewegen. Wij richten plekken in, waarbij we laten zien dat het mogelijk is om met goede materialen met een goede voetafdruk een mooie leefomgeving te maken. Als je het goed doet, krijg je heel mooie ontwikkelingen waarbij het landschap aantoonbaar bijdraagt aan verschillende doelstellingen. En dat kun je meetbaar maken. Het belangrijkste is het proces om partijen hiervan bewust te maken. En partijen als gemeenten en provincie kunnen dit goed oppakken.”

Gezondheid en groen

​Tafelgasten: Jolanda Maas (onderzoeker, VU Amsterdam) en Leendert van Bree (adviseur gezonde stedelijke ontwikkeling, LvB Business Development) 

Mensen zijn aantoonbaar gezonder in het groen. Jolanda Maas doet onderzoek naar de relatie tussen groen in de woonomgeving en gezondheid. ,,We zien bijvoorbeeld dat mensen die in een groene omgeving wonen minder vaak de huisarts bezoeken. Bij het verschil tussen 10% en 90% groen in de woonomgeving is het verschil in huisartsbezoek 20%. We zien bijvoorbeeld ook dat in een groene omgeving veel minder kinderen met klachten van depressie bij de huisarts komen. Het is moeilijk te bepalen hoeveel groen een mens nodig heeft, maar hoe meer je wordt blootgesteld, des te beter. Eigenlijk zou je dagelijks naar groen in de buurt moeten kunnen gaan, wekelijks naar regionaal groen en  maandelijks bijvoorbeeld naar nationaal groen zoals een nationaal park. En jaarlijks misschien wel de échte wildernis in.”
Gelukkig wordt er steeds meer gedaan met deze kennis. Leendert van Bree adviseert overheden hierin. ,,Steden van vroeger zijn ingericht op economische groei en het accommoderen van automobiliteit. Dat heeft ons veel welvaart gebracht, maar de vraag is of het ook welzijn heeft gebracht. Er wordt vaak nog steeds economisch gedacht, maar als je je nu afvraagt hoe je de stad moet transformeren naar een slimme, inclusieve en duurzame stad, dan is de toepassing van groen en water daarin erg belangrijk. Steden maken bij herinrichting steeds meer gebruik van andersoortige principes, gezonde verstedelijkingsprincipes, waarbij gezondheid en welzijn al aan het begin van planvorming en bij het ontwerp worden meegenomen. Als steden dat niet zouden doen, worden ze economisch gezien onaantrekkelijk als plek om te wonen, te werken en te verblijven. De Omgevingswet biedt straks een uniek beleidsmoment om gezondheid en leefbaarheid als samenlevingskwaliteit op te nemen.”

Van parkgroen en wijkgroen naar metropoolgroen

​Tafelgasten: Wout Neutel (provinciehoofd Staatsbosbeheer), Janine Caalders (voorzitter Nationaal Park de Utrechtse Heuvelrug) en Mariëtte Pennarts (gedeputeerde provincie Utrecht) 

Utrecht is een internationale topregio, met topnatuur, daar zijn de tafelgasten het gezamenlijk over eens, maar er zijn ook uitdagingen. Gezamenlijk zien ze er vier. Ten eerste kampt de regio met tekorten voor bijvoorbeeld recreatiemogelijkheden. Ten tweede is naast de kwantiteit van natuur ook de kwaliteit van belang. En dan gaat het bijvoorbeeld over diversiteit. We bieden te veel van hetzelfde aan. Mensen in de provincie hebben verschillende behoeften, het is belangrijk het aanbod beter op de vraag te laten aansluiten en te zorgen dat het aanbod aantrekkelijk is. Ten derde, mensen vinden natuur mooi, maar ze moeten er wel wat kunnen eten en drinken, dus er wordt vaak ook gezocht naar ondernemerschap. Tot slot is ook de bekendheid en de bereikbaarheid van natuur van belang. We moeten zorgen dat mensen ook wéten wat het aanbod is en dat ze er ook op een goede manier kunnen komen.
In de regio Utrecht hebben we te maken flinke bevolkingsgroei en woningbouw, maar dit hoeft geen bedreiging te zijn. Wout Neutel ziet juist een kans: ,,Woningbouw en infrastructuur bieden juist een kans voor een integrale benadering, een gebiedsopgave, waarbij woningbouw gelijk op kan lopen met kwantiteit en kwaliteit van natuur. Het zou een goede stap zijn om hier een green deal voor te sluiten.”
Mariëtte Pennarts geeft aan zij een duidelijke ambitie heeft voor het komende jaar. ,,Het onderhoud van recreatie is de eerste ambitie, maar het punt van het tekort oplossen is ook belangrijk. De provincie, maar ook bijvoorbeeld de recreatieschappen hebben hier samen iets in te doen.”
Utrecht doet het juist zo goed doet omdat we zo’n mooie groene omgeving hebben, dus moet je er ook voor zorgen dat je het groen goed onderhoudt. Janine Caalders benadrukt daarom dat natuur er niet alleen is voor recreatie. ,,Een balans tussen beschermen aan de ene kant en beleven en benutten aan de andere kant is belangrijk. Daarom is zonering van natuur erg van belang. Op de Heuvelrug hebben we te maken met terreinen van verschillende eigenaren, van terreinbeherende organisaties, maar ook van particulieren. Zij zijn heel gastvrij en laten bezoekers graag toe, maar zijn ook bezorgd over wat ze over zich heen krijgen aan recreatie. Er is veel bezuinigd op natuur, dus veel private eigenaren leggen daar nu op toe. Je kunt je afvragen of we dit wel van hen moeten en kunnen vragen.”

Bijzondere gedichten over natuur in de stad

Het Wilde Stad Café sloot af met een gedicht van Frank van Pamelen, schrijver, columnist, dichter en copresentator van het Wilde Stad Café, dat hij speciaal schreef voor het Wilde Stad Café. Ook Hans Kruse, stadsecoloog bij de gemeente Utrecht heeft meerdere gedichten geschreven over natuur in de stad. De gedichten vindt u hier.

Het Wilde Stad Café werd muzikaal begeleid door Sanne Rambags, Manuel Wouthuysen en Rogier Hornman.

Het Wilde Stad Café is georganiseerd door de Staat van Utrecht, Provincie Utrecht, Staatsbosbeheer en Netwerk Utrecht2040.

Delen:

Actueel nieuws | Nieuwsarchief